Bir problemin kök nedenine inmek için cevaba art arda beş kez “neden?” diye sorma tekniği. Yapay zekâ ile uygulanabilir; ama önerilen kök nedenler bir hipotezdir, teşhisi insan koyar.
5 Neden tekniği, görünen semptomun arkasındaki kök nedene ulaşmak için kullanılır; kökeni Toyota üretim sistemine dayanır. Her cevap bir sonraki sorunun konusu olur ve zincir, değiştirilebilir bir süreç ya da karar noktasına ulaşınca durur. Beş sayısı bir kural değil, bir disiplindir: bazen üç soru yeter, bazen yedi gerekir. Önemli olan ilk makul cevapta durmamaktır; çünkü ilk cevap çoğu zaman semptomu, son cevap ise asıl problemi anlatır.
10 Adımda Ürünleştirme’de 5 Neden, üçüncü adımda odak problemi netleştirmek için kullanılır. Her “neden” cevabı veriyle ya da gözlemle desteklenmelidir; aksi halde zincir ekibin önyargılarını onaylayan bir hikâyeye dönüşür. Kök neden bulunduğunda tek cümlelik bir problem tanımı yazılır: kim, hangi anda, neyi yapamıyor ve bunun sonucu ne? Bu cümle, fonksiyon adımının çıkış noktasıdır. Zincirin her halkası yazılı tutulursa ekip, kök nedene nasıl ulaşıldığını sonradan da sınayabilir.
Sık yapılan hata. Zinciri bir kişiyi suçlayarak bitirmek. “Çünkü çalışan dikkatsiz” bir kök neden değildir; dikkatsizliğe izin veren süreç ya da tasarım asıl nedendir.